Wikipedia:Bạn có biết/Hướng dẫn
 |
| ||||||||||||||||||||||||
Giới thiệu
Bạn có biết (BCB) là một chuyên mục trên Trang Chính của Wikipedia tiếng Việt nhằm giới thiệu các bài viết bách khoa được viết mới hoặc mở rộng trong thời gian gần đây. BCB tiếp nhận các bài viết từ nhiều đề tài khác nhau và "trưng bày" các nội dung này lên Trang Chính nhằm giới thiệu về sự đa dạng nội dung của bách khoa toàn thư mở trực tuyến Wikipedia cho độc giả, vừa giúp thu hút thêm nhiều lượt xem cho các bài viết mới này.
Các bài được chọn sẽ hiện diện dưới dạng câu hỏi Bạn có biết…? thú vị, độc đáo nhằm khơi gợi trí tò mò của độc giả, khiến họ bấm vào bài để đọc. Nếu đề cử thành công, bạn sẽ nhận một thông báo tại trang thảo luận cá nhân. Bằng việc ghi nhận đóng góp của các thành viên, chuyên mục này khuyến khích mọi người viết bài mới, cũng như mở rộng và nâng cấp chất lượng các bài viết sẵn có, thông qua đó cải thiện chất lượng của Wikipedia.
Chuyên mục BCB là một không gian mở và hoan nghênh sự đóng góp cũng như hỗ trợ từ tất cả mọi người. Về cơ bản, bất cứ ai cũng có thể đề cử bài cho chuyên mục BCB và bất cứ ai cũng có thể kiểm tra đề cử. Các tiêu chí có thể được nới rộng hoặc siết chặt tùy theo tuần và số lượng bài. Hướng dẫn cho tiêu chuẩn BCB này bao gồm nhưng không giới hạn trong các nội dung sau.
Sau khi đọc xong hướng dẫn, hãy vào để đề cử bài.
Tiêu chí
Tiêu chí về bài viết
- Bài được viết mới hoặc mở rộng gấp đôi dung lượng trong vòng 14 ngày qua, tính từ ngày viết đến ngày ứng cử.
- Bài được cộng đồng bình chọn là bài viết chọn lọc, danh sách chọn lọc hoặc bài viết tốt trong vòng 14 ngày qua, và chưa từng được đưa trên Trang Chính trong mục BCB.
- Bài có dung lượng ít nhất 5000 byte.
- Bài cần được trình bày theo đúng tiêu chuẩn của Wikipedia về đầu mục, chú thích, bản mẫu, hình ảnh, văn phong, bảng biểu...
- Bài được viết theo văn phong bách khoa và tuân thủ các quy định của Wikipedia về (sau đây chỉ là một vài quy định) khả năng kiểm chứng được, giọng văn khách quan, thái độ trung lập, tiểu sử người đang sống và luật bản quyền. Bài không bị gắn các biển nghi ngờ về chất lượng và tiêu chuẩn, không bị nghi vấn về độ nổi bật, quảng cáo, sao chép từ bài có sẵn, đạo văn, tranh chấp về nội dung, chất lượng dịch...
- Bài viết là một chỉnh thể tương đối đầy đủ, chẳng hạn như bài về tác phẩm phải có mục Nội dung và Đón nhận (hoặc Đánh giá).
- Bài đang không "lên sóng" bên mục Ngày này năm xưa (dưới dạng tô đậm).
- Không dùng bài đang bị đem ra biểu quyết xóa cho đến khi được cộng đồng quyết định giữ lại.
Tiêu chí về câu đề cử
- Khi đề cử, bạn hãy dùng định dạng tương tự như các ví dụ bên dưới: tên bài đề cử luôn tô đậm, nếu đó là tên tác phẩm hoặc danh pháp hai phần thì vừa phải tô đậm vừa in nghiêng. Hãy viết câu đề cử sao cho súc tích, diễn đạt tự nhiên.
| Cú pháp | Kết quả |
|---|---|
*…phim '''''[[Brokeback Mountain]]''''' được quay tại [[Alberta]], [[Canada]] trong khi bối cảnh là Wyoming? *…'''[[Walt Disney]]''' nắm giữ kỉ lục là cá nhân gặt hái được nhiều [[Giải Oscar]] nhất với '''[[Danh sách giải Oscar của Walt Disney|22 lần đoạt giải và 59 lần đề cử]]'''? |
|
Trong ví dụ thứ ba có 2 bài được đề cử đồng thời: bài Walt Disney và bài Danh sách giải Oscar của Walt Disney.
- Thông tin đề cử phải nằm trong bài, cuối câu có nguồn đáng tin cậy để kiểm chứng.
- Cần tránh đề cử các thông tin tiêu cực về người đang sống, trừ phi chính người đó công bố thông tin này.
- Nếu bạn muốn đề cử hình minh họa đi kèm để cùng xuất hiện trên Trang Chính, đó phải là hình có giấy phép tự do, đã có sẵn trong bài và liên quan đến bài.
Hướng dẫn cho người đề cử
- Chuyên mục này không phải là phương tiện để quảng bá hay quảng cáo, chẳng hạn như vào các thời điểm đang diễn ra chiến dịch bầu cử hay phát hành sản phẩm.
- Bạn có thể đề cử nhiều ý khác nhau cho cùng một bài.
- Nếu bài bị thất cử, bạn có thể đem bài ứng cử lại vào tuần sau, miễn là bài vẫn thỏa mãn các tiêu chí được liệt kê ở trên.
- Để thỏa mãn yêu cầu về thời gian khởi tạo, bạn có thể viết bài trong nháp hoặc trong mục dự trữ rồi mới đưa (di chuyển) bài ra không gian chính của Wikipedia. "Ngày khởi tạo" sẽ là ngày di chuyển, không phải ngày bắt đầu viết.
- Đề cử bài của người khác: bạn có thể đề cử bài của người khác bằng cách xem danh sách bài mới viết và theo dõi trang thay đổi gần đây để tìm đọc các bài viết tiềm năng. Để lọc các bài mở rộng gấp đôi trong 2 tuần gần đây, hãy xem lịch sử trang hoặc sử dụng công cụ truy xuất của Wikimedia và viết lệnh bằng SQL. Hãy đảm bảo bài viết thỏa mãn tất cả các tiêu chí trước khi đề cử.
- Bạn phải ký tên khi đề cử để các thành viên duyệt bài tiện liên hệ khi cần.
- Bạn cũng có thể đọc các đề cử của người khác, giúp sửa bài và giúp tìm ra các ý thú vị. Chú ý: Khi đề cử bài của người khác, người đề cử đồng thời nhận trách nhiệm sửa bài theo góp ý của bình duyệt viên.
Hướng dẫn cho bình duyệt viên
- Bất cứ thành viên nào cũng là bình duyệt viên khi bạn bắt đầu duyệt bài tại BCB. Công việc duyệt bài thường bao gồm: kiểm tra xem đề cử có thỏa mãn các tiêu chí trên hay chưa, góp ý cho câu đề cử, góp ý nâng cao chất lượng bài, kiểm chứng câu đề cử, giúp sửa bài nếu được, đọc bài và tìm ra các thông tin mà bạn cho là thú vị hơn,…
- Khi chọn nhiều câu đề cử từ cùng một bài viết, ưu tiên các bài có chất lượng tốt và nội dung dài.
- Tiêu chí bổ trợ dành cho những tuần có nhiều đề cử: ưu tiên sự đa dạng về đề tài.
- Khi đưa lên Trang Chính, câu đề cử đầu tiên thường phải có hình đi kèm và đó phải là một hình tự do, có giấy phép đầy đủ và hợp lệ. Hay nói cách khác, hình trong mục BCB được mặc định là hình của câu đề cử đầu tiên và không cần phụ chú "(hình)".
- Đọc hướng dẫn cách ghi mã nguồn cho khung BCB tại Wikipedia:Wiki2021 § Cập nhật nội dung trương mục BCB.
- Trong một đợt duyệt bài, nếu không có ý đề cử BCB nào, hoặc không duyệt được ý đề cử nào phù hợp để lên Trang Chính, có thể lấy lại các ý BCB chính thức trong 1 tuần trước đó.
- Cần tạo trang thảo luận BCB tuần tiếp theo chậm nhất vào chủ nhật của tuần hiện tại. Tạo trang đưa ý trúng cử lên Trang Chính chậm nhất vào ngày liền trước của ngày hiển thị nội dung BCB mới trên Trang Chính (cụ thể: tạo trang vào thứ tư và chủ nhật hàng tuần).
- 1 tuần có 2 đợt lên bài BCB, mỗi đợt tối thiểu 4 ý và không quá 6 ý được duyệt. Nếu còn dư ý được duyệt, vui lòng dời sang tuần tiếp theo để dự phòng.
- Khi có mâu thuẫn trong bình duyệt, cần giải quyết hết mâu thuẫn (thông qua quy định, tiền lệ hoặc đồng thuận tại chính trang thảo luận BCB) và các bình duyệt viên tham gia tranh luận đều nhất trí thì ý đề cử mới được duyệt. Trong trường hợp bế tắc trong tranh luận, cần nhắc tên Tổng biên tập để được giải quyết.
- Thông báo khi vắng mặt lâu dài (1-2 tuần trở lên): BCB cần được duyệt bài liên tục, bạn nên đăng thông báo trước và nhờ vả các thành viên khác hỗ trợ trong thời gian vắng mặt.
Kiểm tra bài của nhau
- Sau khi nhận được 10 thông báo BCB tại trang thảo luận thành viên, với mỗi bài mà bạn viết ra rồi đề cử, hãy đi kiểm tra một bài của người khác ("có qua có lại") ngay trong tuần đề cử đó (có thể chọn những bài thuộc lĩnh vực sở trường của mình cho dễ).
- Sau đó, bạn cần ghi chú về (sau đây chỉ là một vài gợi ý): độ dài, chất lượng bài, có vấn đề về dịch thuật không, bạn đã đối chứng câu đề cử với nguồn tham khảo chưa, bạn có thắc mắc hay góp ý nào dành cho bài viết không.
- Các thành viên không nên tự duyệt ý do bản thân đề cử mà nên nhờ các bình duyệt viên khác duyệt giúp. Chỉ nên tự duyệt ý do bản thân đề cử trong trường hợp sát ngày lên bài trên Trang Chính nhưng vẫn chưa đủ tối thiểu 4 ý BCB được chọn.
- Trong trường hợp chưa có đủ 10 thông báo BCB, bạn vẫn nên tham gia vào công tác kiểm tra bài, chẳng hạn như khi bạn thấy (các) bài viết thuộc lĩnh vực sở trường của mình được đề cử. Sau này bạn có thể sử dụng các "lần duyệt bài" này. Ví dụ, khi đề cử bài thứ 11 (và bạn không muốn kiểm tra bài của người khác vì thấy không hợp sở trường hoặc tuần đó bạn bận), bạn chỉ cần ghi:
Bài từng kiểm tra: [[Tênbài]] ở tuần [[Thảo luận Wikipedia:Bạn có biết/2021/Sốthứtựcủatuần]].
Cải thiện chuyên mục
- Trong quá trình làm việc tại chuyên mục BCB, nếu bạn có bất kì ý kiến gì nhằm nhận xét, góp ý, cải thiện chuyên mục, vui lòng tạo thảo luận tại Thảo luận Wikipedia:Bạn có biết. Nếu đạt được đồng thuận nội bộ trong chuyên mục, bạn cần đưa các thông tin đã được đồng thuận này lên trang hướng dẫn này.
- Nếu trong tuần xét duyệt có quá ít đề cử, các thành viên vui lòng truy cập Trang mới và Trang thay đổi gần đây để: (1) lọc các bài viết đáp ứng quy định BCB và điền vào mục Gợi ý; (2) lọc các ý đề cử từ các bài viết đáp ứng quy định BCB và điền vào mục Đề cử; (3) Nhắc tên các bình duyệt viên khác nhờ duyệt đề cử.
- Hậu kiểm: nếu bạn phát hiện bằng chứng rõ ràng cho thấy bài/ý đề cử không đáp ứng tiêu chuẩn BCB vào thời điểm phê duyệt và/hoặc bài đã bị xóa, bạn cần:
- Tag người duyệt bài và người đề cử tại trang thảo luận BCB tuần có ý đề cử, ghi rõ lý do rút ý đề cử;
- Trường hợp bài viết vẫn còn tồn tại, bạn cần di chuyển ý này lên lại mục Đề cử để xét duyệt lại (nếu đảm bảo quy định). Nếu người đề cử không phản hồi và/hoặc sửa chữa trong thời hạn 07 ngày (kể từ ngày phát hiện sai sót), ý đề cử từ bài đó sẽ bị rút khỏi danh sách BCB chính thức dù ý này đã từng lên Trang Chính.
- Trường hợp bài viết đã bị xóa, cần tạo mục "Hậu kiểm" và đưa ý đề cử xuống mục đó, đồng thời rút ý và bài khỏi danh sách BCB chính thức dù ý đó đã từng lên Trang Chính (đặc biệt đối với các bài bị xóa do không đủ độ nổi bật tại Wikipedia:Biểu quyết xóa bài).
- Nếu có quá nhiều ý bị rút, thậm chí không còn ý chính thức nào của BCB lần đó cũng phải chấp nhận. Trong trường hợp này, có thể lấy lại các ý BCB chính thức của các tuần trước đó để đắp vào (ưu tiên các bài là BVCL, BVT, DSCL).